الملا فتح الله الكاشاني

263

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

بر آنچه فرو فرستاده شده بر ما يعنى قرآن * ( وَما أُنْزِلَ ) * و آنچه منزل شده * ( عَلى إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ ) * بر ابراهيم و دو پسر او * ( وَيَعْقُوبَ ) * و پسر اسحاق * ( وَالأَسْباطِ ) * و نبيركان وى و كتاب ايشان همان صحف ابراهيم بود چه ايشان در تحت شريعت او بودند * ( وَما أُوتِيَ مُوسى ) * و آنچه داده شده بموسى كه تورية است * ( وَعِيسى ) * و بعيسى كه انجيل است * ( وَالنَّبِيُّونَ ) * و به پيغمبران ديگر چون شيث و ادريس و داود و حيقوق و شعيا كه كتب بر ايشان نازل شده بود * ( مِنْ رَبِّهِمْ ) * از نزد پروردگار ايشان * ( لا نُفَرِّقُ ) * جدايى نميافكنيم * ( بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ ) * ميان يكى از ايشان يعنى به همه ايمان آورده‌ايم نه ببعضى دون بعضى چون يهود و نصارى * ( وَنَحْنُ لَه مُسْلِمُونَ ) * و ما امر خدا را گردن نهندگانيم و منقاد و مطيع او در اوامر و نواهى و يا مخلصانيم در عبادت او و گويند كه اهل ملل كه مخالف اسلام بودند همه مقر بودند بايمان و لكن بلفظ اسلام اقرار نميكردند از اين جهة حقتعالى فرمود كه اى اهل ايمان بعد از اقرار بتصديق جميع امور مذكوره بگوئيد كه * ( نَحْنُ لَه مُسْلِمُونَ ) * و غرض از اين آيه امر است برسول به آنكه خبر دهد از نفس نفيس خود و متابعان خود بايمان بهمهء پيغمبران و همهء كتب و به نزول هم چنان كه معدى بالى است به جهت آنكه برسول نازل است معدى بعلى است به جهت آنكه از فوق منزل ميگردد و تقديم منزل بر حضرت رسول بر منزل بر ساير رسل جهت آنست كه معرف اوست و عيار امور بر اوست و توحيد ضمير در قل و جمع در امنا به جهت آنست كه قرآن هم چنان كه بر آن حضرت نازل شده بر امت او منزل گشته به توسط تبليغ او بايشان و ديگر آنكه منسوب بواحدى از جميع گاه هست كه نسبت داده مىشود بهمهء ايشان و يا باعتبار آن باشد كه آن حضرت تكلم نمايد از حال نفس خود بر طريق ملوك به جهت تنبيه بر اجلال و تعظيم حقتعالى او را و مزيت قدر او نزد او سبحانه و مثل اين آيه در سورة البقره مذكور شد با شرحى مستوفى و وجه تكرار آيات هم در آنجا بقلم تحرير محرر گشته بعد از آن در بيان حصر حقيه در اسلام ميفرمايد كه * ( وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلامِ دِيناً ) * و هر كه طلب كند جز دين اسلام را دين ديگر * ( فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْه ) * پس هرگز پذيرفته نشود دين ازو * ( وَهُوَ ) * و او بواسطهء ترك اسلام * ( فِي الآخِرَةِ ) * در آن سراى * ( مِنَ الْخاسِرِينَ ) * از زيان زدگان باشد حقيقت معنى آنست كه معرض از اسلام و طالب غير آن فاقد نفع است و واقع در خسران به جهت ابطال فطرت سليمه كه مردمان بر آن مفطورند اين آيه در تهديد كسانى است كه منقاد دين اسلام نميشدند و به جهت عناد و جحود تابع حضرت خاتميت ( ص ) نميگشتند و بعد از